50 Jaar Symposium, in de Eerste Kamer

Gistermiddag, 26 november 2025, was ik op uitnodiging in de Eerste Kamer voor een bijzonder symposium ter gelegenheid van 50 jaar Surinaamse onafhankelijkheid, in aanwezigheid van de voorzitter van de Eerste Kamer en verschillende senatoren. Het was een waardevolle middag die uitnodigde om stil te staan bij de rol die de Senaat destijds speelde bij het goedkeuren van de onafhankelijkheid, en om te reflecteren op wat dit nu betekent voor hoe doordacht en zorgvuldig wetgeving tot stand moet komen.

De bijdragen van staatsrechtjuristen, senatoren, mr. dr. Wanda Bechan-Pherai, studenten uit zowel Nederland als Suriname en jongeren maakten duidelijk hoe belangrijk het is dat wetgeving niet alleen juridisch moet kloppen, maar ook recht moet doen aan mensen en gemeenschappen.

Wat mij het meest raakte, is het enorme contrast:
300 jaar koloniale geschiedenis tegenover een besluit tot onafhankelijkheid dat in slechts 3 dagen is goedgekeurd.
Dat roept terechte vragen op over de ruimte voor zorgvuldigheid en inclusiviteit in dat proces.

Voor de Inheemse volkeren – de oudste en oorspronkelijke bewoners van Suriname – is dit nog steeds voelbaar. Zij zijn nog altijd niet wettelijk erkend, hun grond- en leefgebieden zijn niet beschermd, en drie bindende uitspraken van het Inter-Amerikaans Hof (Moiwana 2005, Saramaka 2007, Kaliña & Lokono 2015) zijn tot op heden niet uitgevoerd.

Daarom stelde ik de vraag:
Hoe kunnen we wetgeving toetsen op uitvoerbaarheid, rechtmatigheid en handhaafbaarheid,
als de rechten van de Inheemse volkeren niet in de wet zijn opgenomen,
ondanks de vele gesprekken, protesten en ingediende stukken door de gemeenschap, zowel vóór als na 1975?

Het symposium gaf veel stof tot nadenken.

We staan nu 50 jaar verder — maar waar staan we werkelijk?
Voor de Inheemse volkeren blijft de weg naar begrip, gelijkwaardigheid, welvaart en echte betrokkenheid onvolledig. Er wordt nu werk verzet, maar er moet nog veel steviger en consistenter aan worden gebouwd.

Een rechtvaardige toekomst tussen Nederland en Suriname kan alleen ontstaan wanneer álle gemeenschappen binnen de diaspora worden meegenomen en gehoord — inclusief de Inheemsen, die historisch zo vaak zijn uitgesloten.

Mijn dank gaat uit naar Artie Ramsodit en alle organisatoren voor deze waardevolle middag.

Angelique Arrindell-Stjura
Voorzitter,
Stichting Recht & Ontwikkeling Inheemsen (ROI)