Op 15 januari 2026 heeft Stichting Recht & Ontwikkeling Inheemsen (ROI) haar eerste onderzoeksbezoek gebracht aan het Nationaal Archief in Den Haag in het kader van haar eerste project, Inheemse Leiders in de 17e eeuw & de Hedendaagse Gezagsdragers.
Tijdens dit bezoek heeft Stichting ROI archiefonderzoek verricht naar historische documenten over Inheems leiderschap in de koloniale periode. Daarnaast heeft de stichting kennisgenomen van recent vrijgekomen archiefstukken met betrekking tot een groep Inheemsen in Suriname die zich destijds “de Inheemse Raad” noemde.
Uit de archieven blijkt dat deze groep een rechtszaak heeft aangespannen tegen de toenmalige Nederlandse regering onder leiding van minister-president Den Uyl en tegen Koningin Juliana, waarin koloniale uitbuiting aan de orde werd gesteld en een schadevergoeding werd geëist. De zaak is uiteindelijk niet inhoudelijk behandeld, omdat de eiser niet-ontvankelijk werd verklaard. De rechtbank oordeelde dat de eiser niet bevoegd was om namens de vereniging op te treden.
In de uitspraak is daarnaast overwogen dat, zelfs indien de eiser wél bevoegd zou zijn geweest, de vordering naar het oordeel van de kantonrechter in Paramaribo niet zou zijn toegewezen. De rechter achtte de vordering juridisch onvoldoende onderbouwd volgens de destijds geldende maatstaven.
Stichting ROI acht deze zaak van groot historisch en juridisch belang, omdat zij inzicht geeft in vroege pogingen van Inheemse gemeenschappen om koloniale onrechtvaardigheden via de rechtsstaat aan de orde te stellen. De stichting zal dit dossier verder bestuderen en zal op een later moment meer informatie delen over de context, betekenis en mogelijke doorwerking hiervan.
Ook ten aanzien van het project Inheemse Leiders in de 17e eeuw & de Hedendaagse Gezagsdragers zal Stichting ROI in een later stadium meer informatie beschikbaar stellen over de voortgang, bevindingen en verdere uitwerking van het project.
